H KOΡΩΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΜΑΡΙ ΤΗΣ, ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ

ΚΟΡΩΝΗ : Η πολιτεία της Κορώνης στη νοτιοδυτική άκρη της Πελοποννήσου διατηρεί όλη της τη γραφικότητα, που οφείλεται όχι μόνον στη γεωγραφική της θέση αλλά και στην αρχιτεκτονική της σύνθεση. Τα διώροφα σπίτια με τα

Πανοραμική φωτο από το λιμάνι της Κορώνης

περίτεχνα μπαλκόνια και τις στολισμένες προσόψεις, μιλάνε για μια αρχοντιά,

αλλά και για την ακμή της πολιτείας σε παλιότερες εποχές. Η Κορώνη μαζί με τη Μεθώνη είναι δυο πολιτείες που γνώρισαν μεγάλη ακμή από τον 13ο μέχρι τον 17ο αιώνα και απετέλεσαν λιμάνια κλειδιά για το εμπόριο από και προς την Ανατολή, τα "μάτια της Βενετίας" στη νοτιοανατολική Μεσόγειο. Η

Όπως φαίνεται από την είσοδο

οικονομική τους ακμή και η κοινωνική τους διάρθρωση συνεχίστηκαν και στον

19ο αιώνα, οπότε αποτελούσαν κέντρα εμπορίου και βιοτεχνίας, Σήμερα εκτός από την παραδοσιακή αρχιτεκτονική, που αντανακλά την ιστορική μνήμη, και στις δύο πολιτείες στέκονται ερειπωμένα δύο κάστρα. Από αυτά της Κορώνης, στη νοτιοανατολική άκρη του Μεσσηνιακού κόλπου, είναι το λιγότερο καλά διατηρημένο. 
Σύμφωνα με μια αρχαία λαϊκή παράδοση η Κορώνη πήρε το όνομά της από ένα χάλκινο νόμισμα (Κουρούνα) που βρέθηκε όταν έσκαβαν τα θεμέλια για τα τείχη. Αναφέρεται ακόμη πως το αρχικό της όνομα ήταν Κορώνεια, που της έδωσε ο οικιστής Επιμηλίδης, ο οποίος καταγόταν από τη βοιωτική Κορώνεια. Οι ντόπιοι, επειδή δεν μπορούσαν να συνηθίσουν την ονομασία την παρέφθειραν σε Κορώνη. Εδώ τοποθετείται η μεσσηνιακή αρχαία Ασίνη, στην οποία εγκαταστάθηκαν οι κάτοικοι από την Αργολίδα, όταν τους έδιωξαν οι Αργείοι σαν συμμάχους των Λακεδαιμονίων. Ταυτίστηκε επίσης με την ομηρική Αίπεια, μία από τις επτά πόλεις που ο Αγαμέμνονας

Το καμάρι της, το κάστρο

υποσχέθηκε στον Αχιλλέα κατά τη διάρκεια του Τρωϊκού πολέμου για να τον πείσει να επιστρέψει στη μάχη. Αρχαίες επιγραφές, νομίσματα, όστρακα, αγγεία, ένα ψηφιδωτό δάπεδο του 4ου αι. π.χ, και αρχιτεκτονικό υλικό μαρτυρούν την κατοίκηση της περιοχής στην αρχαιότητα. 
Η γεωγραφική της θέση εκτιμάτο πάντοτε για το διαμετακομιστικό εμπόριο. Το επιβλητικό σχήμα της χερσονήσου με το μεγάλο ύψος και την πλατειά επιφάνεια προσφερόταν για οχύρωση και παρείχε ασφάλεια, μεγαλύτερη από ότι οι άλλες παραλιακές μεσσηνιακές οχυρές πόλεις.                                                                ΚΑΣΤΡΟ: Στο ψηλότερο σημείο της χερσονήσου φαίνεται πως βρισκόταν η οχυρωμένη αρχαία ακρόπολη, την οποία οι κάτοικοι κατά καιρούς

Στενό γραφικό δρομάκι

επισκεύαζαν, όπως δείχνει το οικοδομικό υλικό που ξαναχρησιμοποιείτο. Εξαιτίας της θέσης της έγινε νωρίς στόχος των διαφόρων πειρατών και επιδρομέων. Όταν οι Φράγκοι ανέλαβαν την κατάκτηση του Μοριά, έφθασαν στην Κορώνη και προσπάθησαν να καταλάβουν την οχυρωμένη ακρόπολη της τρομακρατώντας τους λίγους κατοίκους, που την υπεράσπιζαν, όπως αναφέρει το Χρονικό του Μορέως. Με την κατάληψη της άρχισαν και μια σειρά περιπέτειες για τους κατοίκους με επίκεντρο το κάστρο, στις οχυρώσεις του οποίου αντανακλάται όλη η ιστορία του. 
Το κάστρο, που δόθηκε σαν τιμάριο στην οικογένεια του Βιλλεαρδουίνου δεν έμεινε για πολύ στα χέρια των Φράγκων. Τον επόμενο χρόνο (1206) οι Βενετοί, που αναζητούσαν νέους ναυτικούς σταθμούς για την εξυπηρέτηση του εμπορίου, πέτυχαν να γίνουν κύριοι της Κορώνης, «που έγινε σταθμός εφοδιασμού απ´ όπου τα πλοία που περνούσαν, έπαιρναν ενός μηνός εφόδια -έθιμο που διατηρήθηκε όταν η πόλη έγινε κανονική βενετσιάνικη αποικία». Ο Βιλλεαρδουίνος υποχρεώθηκε λίγο αργότερα να υπογράψει ειρήνη με τη Βενετία, τις ναυτικές δυνάμεις της οποίας γρήγορα κατάλαβε πως θα είχε ανάγκη και το 1209 επικυρώθηκε η κυριαρχία της στην Κορώνη, όπως επίσης και στη Μεθώνη και σε όλες τι παραλιακές θέσεις της Μεσσηνίας, νότια του κόλπου του Ναβαρίνου. Έτσι, όπως έγραψε ο Κ. Andrews, "κάτω από τη διακυβέρνηση της Βενετίας η Μεθώνη και η Κορώνη είχαν κοινή ιστορία ή μάλλον απουσία ιστορίας, αφού το ενδιαφέρον της

Το κάστρο της Κορώνης

Βενετίας ήταν να κρατάει όσο γινόταν μακρύτερα την ιστορία από τις κτήσεις της". Το 1265 η εξουσία της Βενετίας επικυρώθηκε από τον αυτοκράτορα Μιχαήλ Η´ Παλαιολόγο, γεγονός που τις έδωσε τη δυνατότητα μέσω των εκπροσώπων της να επιδίδεται στις απαραίτητες δολοπλοκίες κατά τις διάφορες συγκρούσεις μεταξύ των Ελλήνων και των διεκδικητών του Πρι γκηπάτου της Αχαΐας. 
Οι Βενετοί, εκτός από την ισχυρή οχύρωση, που κατασκεύασαν στο κάστρο της Κορώνης, οργάνωσαν τη ζωή και τη διοίκηση της πόλης, πάντοτε σύμφωνα με το συμφέρον της Βενετίας. Η πόλη απέκτησε μεγάλη ακμή και έγινε ονομαστή για τη βιοτεχνία της και το εξαγωγικό της εμπόριο. Η αίγλη της σημειώνεται στα οδοιπορικά των διαφόρων ευρωπαίων προσκυνητών, οι οποίοι υποχρεωτικά στάθμευαν στην περιοχή είτε για ανεφοδιασμό είτε για να επισκευάσουν τα πλοίατους. Σύμφωνα με τις αφηγήσεις τους μέσα στο κάστρο φαίνεται πως κατοικούσαν όχι μόνον οι Βενετοί αλλά και οι Έλληνες, έμποροι και βιοτέχνες. Με βάση την κοινωνική διαστρωμάτωση διαμορφώθηκε και η οικιστική ανάπτυξη της περιοχής, που μέχρι σήμερα προκαλεί το ενδιαφέρον. 
Τον Αύγουστο του 1500 ο Βαγιαζήτ Β´ κατέλαβε το κάστρο της Μεθώνης, μετά από μια απελπισμένη αντίσταση των κατοίκων. Οι κάτοικοι της

Πανοραμική, από την είσοδο της Κορώνης

Κορώνης, τρομοκρατημένοι από τη σφαγή και τη λεηλασία της Μεθώνης και αφού έλαβαν υποσχέσεις για ευνοϊκή μεταχείριση, παραδόθηκαν στους Τούρκους. Πολλοί βρήκαν καταφύγιο στη Ζάκυνθο και στην Κεφαλλονιά. Ο Βαγιαζήτ ευχαριστημένος για τη νίκη του προσευχήθηκε στην καθολική εκκλησία που υπήρχε στο κάστρο, η οποία στη συνέχεια μετατράπηκε σε τζαμί. Το 1532 η Κορώνη καταλήφθηκε από τον συμμαχικό στόλο του αυτοκράτορα Καρόλου 5ου, του Πάπα και των Ιπποτών της Μάλτας με επικεφαλής τον Γενουάτη ναύαρχο Andrea Dοria και με τη βοήθεια των ντόπιων κατοίκων, που ήλπιζαν στην απελευθέρωσή τους. Στα 1534 οι συμμαχικές δυνάμεις εγκατέλειψαν την Κορώνη και πήραν μαζί τους περισσότερους από 2000 κατοίκους για να τους εγκαταστήσουν μετά από φοβερές περιπέτειες στην Κάτω Ιταλία. Το 1685 ο Μοροζίνι ανακατέλαβε την Κορώνη και ανέπεμψε ευχαριστήρια δέηση στην παλιά καθολική μητρόπολη. Στη Βενετία η είδηση προκάλεσε μεγάλους πανηγυρισμούς. Σ´αυτή τη

Ηλιοβασίλεμα στην Κορώνη

σύντομη περίοδο της δεύτερης Βενετοκρατίας έγιναν προσπάθειες να ζωντανέψει ξανά η πόλη, χωρίς όμως σημαντικά αποτελέσματα. Το 1715 η Κορώνη καταλήφθηκε ξανά από τους Toύρκoυς. Και έτσι έληξε ο άγριος ανταγωνισμός ανάμεσα στον Σουλτάνο και τη Βενετία για την κυριαρχία των δύο σημαντικών κάστρων της Μεθώνης και της Κορώνης, που οι ντόπιοι τα ονόμαζαν με κοινό όνομα "Μοδονοκόρωνα". Στο κάστρο της Κορώνης εγκαταστάθηκαν οι τουρκικές οικογένειες, ενώ οι Έλληνες κατοικούσαν έξω απ´ τα τείχη. Η οικονομική και κοινωνική παρακμή που είχε αρχίσει την περίοδο της πρώτης Τουρκοκρατίας ολοκληρώθηκε κατά τη δεύτερη. Το 1770 η πολιτεία γνώρισε μια ακόμη καταστροφή. Όταν το 1776  ο Γάλλος περιηγητής Ch. Gouffier πέρασε από την περιοχή βρήκε μια τρομοκρατημένη πολιτεία, που προσπαθούσε να συνέλθει μετά το βαμβαρδισμό των Ορλώφ. Και ένας άλλος περιηγητής, ο Castellan, όταν αντίκρυσε το λιμάνι της Κορώνης ξαφνιάστηκε από την εικόνατης καταστροφής. "έχει σβήσει κάθε δραστηριότητα. Από το κάστρο της Κορώνης

Ιστιοφόρο στην Κορώνη

οι Τούρκοι σκορπίζουν τον τρόμο στον Μοριά". Ο ίδιος περιγράφει και μια σκηνή βασανισμού ενός Έλληνα στο κτίριο του μώλoυ της Κορώνης από τους Τούρκους, επειδή τάχα είχεανακαλύψει κάποιο θησαυρό.                                                                                                        

Το 1828, μετά από πολλές περιπέτειες, το γαλλικό εκστρατευτικό σώμα με επικεφαλής τον γάλλο στρατηγό Μαιζόν απελευθέρωσε την Κορώνη, που άρχισε να γνωρίζει μια νέα οικονομική ακμή, κυρίως χάρη στην ανάπτυξη της κεραμοπλαστικής. Στα τέλη του 19ου αιώνα το μεταναστευτικό ρεύμα έπληξε την περιοχή. Η πόλη και το κάστρο ερημώθηκαν σιγά σιγά. Οι κάτοικοι που απέμειναν, συνέχισαν να κατοικούν έξω από το κάστρο, στο ύψωμα πάνω από το λιμάνι και κατά μήκος της παραλίας. Σήμερα η πόλη με την έντονη γραφικότητα έχει 1409 κατοίκους (απογραφή 2011), ενώ στο σύνολο της Δημοτικής Ενότητας Κορώνης η απογραφή του 2011 έδειξε ότι ο πληθυσμός φτάνει τις 4.366 κατοίκους. 
Τα ερείπια του κάστρου της, που στάθηκε σιωπηλός μάρτυρας των δεινών που έπληξαν την Πελοπόννησο την περίοδο της Βενετοκρατίας και της

Μοναστήρι Πάνω σε αρχαίο ναό στο Κάστρο

Τουρκοκρατίας, στέκονται στην άκρη του λιμανιού έρημα και ρημαγμένα. Στο κάστρο ανεβαίνει κανείς εύκολα ακολουθώντας τον δρόμο που περνάει μέσα από τα στενά καλντερίμια του οικισμού. Η κύρια είσοδός του βρίσκεται στη βόρεια πλευρά. Είναι διαμορφωμένη σε μια μεγάλη τετράγωνη κατασκευή, που στην κορυφή απολήγει σε οξυκόρυφο τόξο στο κατώτερο τμήμά της. Στο ανώτερο, όπου υπήρχε δωμάτιο για τη φρουρά της πύλης, σχηματίζει καμπύλο τόξο. Την εποχή της ακμής του κάστρου υπήρχε πριν από την είσοδο πρόπυλο, που διατηρήθηκε μέχρι την Ελληνική Επανάσταση, με παραστάδες, δεξιά και αριστερά, και πάνω από την είσοδο ανάγλυφο με το Λιοντάρι του Αγίου Μάρκου. Αμέσως μετά ανοιγόταν μια εσωτερική αυλή, που οδηγούσε στην κεντρική είσοδο με τον επιβλητικό πύργο, που σώζεται μέχρι σήμερα. Ο χώρος της αυλής καταλήφθηκε από μικρά σπίτια του οικισμού. 
Στην κατασκευή του τείχους χρησιμοποιήθηκαν καλοδουλεμένες πέτρες αλλά

Ηλιοβασίλεμα από το κάστρο

και αρχαίο οικοδομικό υλικό, που σήμερα καλύτερα διακρίνεται στον μεγάλο πύργο καθώς και στον τοίχο δίπλα στο μοναστήρι του Τιμίου Προδρόμου. Το αρχαιότερο τμήμα του κάστρου είναι ο μεγάλος τοίχος, που σώζεται στη βορειοανατολική πλευρά και χρησίμευε για να χωρίζει τα δύο πλατώματα στα οποία αναπτύχθηκε το φρούριο. Το αρχικό βυζαντινό φρούριο καταλάμβανε το ψηλότερο σημείο, εκεί που σήμερα βρίσκεται το γυναικείο μοναστήρι. Στα ανατολικά του απλώνεται μια μεγάλη χαμηλότερη έκταση η οποία οχυρώθηκε όταν οι Βενετοί κατέλαβαν την Κορώνη το 1209. Δημιουργήθηκε τότε μια δεύτερη εξωτερική αυλή, τετραπλάσια σε έκταση από την προηγούμενη που περιβαλλόταν με πύργους και πολεμίστρες. Οι πύργοι, τα τείχη και οι πολεμίστρες του παλιού φρουρίου ενισχύθηκαν. Ολόκληρος ο χώρος στο εσωτερικό καταλήφθηκε από τις εμπορικές εγκαταστάσεις και τις κατοικίες, που πρέπει στην πλειοψηφία τους να ήταν ξύλινες ή από φθαρτά υλικά, που καταστράφηκαν κατά τις μετέπειτα πολιορκίες. Στην ανατολική άκρη οι

Και άλλο εκκλησάκι του κάστρου

Τούρκοι προσέθεσαν τον 16ο αιώνα τις απαραίτητες οχυρώσεις για τα πυροβολαρχεία. Μια θολωτή είσοδος οδηγεί στο εσωτερικό του δεύτερου οχυρωματικού περιβόλου. Κατά μήκος της πλευράς προς το λιμάνι και τον Μεσσηνιακό κόλπο το τείχος υψώνεται κάθετα και μόνον στη βορειοανατολική άκρη κάμπτεται και σχηματίζει δυο στρογγυλούς μεγάλους πύργους πάνω στην απόκρημνη ακτή. Το τμήμα αυτό σύμφωνα μετον Κ. Andrews αποτελεί το καλύτερο παράδειγμα πλαστικότητας της βενετσιάνικης φρουριακής αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα. Σήμερα, βέβαια, μεγάλο τμήμα δεν σώζεται γιατί εδώ συγκεντρώθηκε η προσπάθεια των κατοίκων για την απόσπαση χώματος, κατάλληλου για την κεραμοποία της περιοχής, με αποτέλεσμα μεγάλο τμήμα να καταπέσει ενώ η θάλασσα και ο αέρας συμπλήρωσαν το έργο της ανθρώπινης καταστροφής. Στην ανατολική

Η Παραλία Ζάγκα

πλευρά το τείχος ενισχυόταν από μια δεύτερη αμυντική γραμμή, που ανατινάχτηκε από τον Μοροζίνι το 1685 και έτσι επιτεύχθηκε η παράδοση του κάστρου. Δυο μεγάλοι στρογγυλοί πύργοι υπήρχαν στις δύο άκρες, από τους οποίους, ο βορειότερος ανατινάχτηκε το 1944 από τους Γερμανούς, που τον χρησιμοποιούσαν σαν αποθήκη πυρομαχικών. Στην πλευρά αυτή του φρουρίου συγκεντρώθηκε επίσης η προσοχή των Τούρκων, όταν το κατέλαβαν και έκαναν επισκευαστικές εργασίες και προσθήκες. Στο ψηλότερο σημείο μέσα στο τείχος βρίσκεται το παλαιοημερολογίτικο μοναστήρι του Τιμίου Προδρόμου. Στη δυτικότερη άκρη

Το γραφικότατο λιμάνι τη νύχτα

διατηρείται το "νέο οχυρό" που αρχικά έχτισαν οι Βενετοί το 1463 και το οποίο καταστράφηκε και ξαναχτίστηκε μετά το 1685. Στον εσωτερικό περίβολο διατηρείται επίσης ένας μεγάλος Οκταγωνικός πύργος που χτίστηκε από τους Τούρκους. Σε χαλκογραφίες του 17ου και18ου αιώνα το κάστρο έχει απεικονιστεί με όλη τη μεγαλοπρέπειά του. 
Ανάμεσα στα ερείπια βρίσκεται και η βυζαντινή εκκλησία της Αγίας Σοφίας κτισμένη τον 12ο αιώνα.
Η πολυτάραχη ιστορία του κάστρου της Κορώνης αντανακλάται στους πολλούς θρύλους και παραδόσεις που συνδέθηκαν μαζί του και αντικατοπτρίζουν πολλές φορές αληθινά γεγονότα. Η παλιά βενετσιάνικη εκκλησία του Σαν Ρόκο, σήμερα Άγιος Χαράλαμπος, συνδέθηκε με τη σωτηρία της πολιτείας κατά το λοιμό του 1689. Η εκκλησία της Ελεήστρας,

Ιστιοπλοϊκά σκάφη ανοιχτά της Κορώνης 

στην άκρη του γκρεμνού, χτίστηκε μετά από θαύμα, όταν ο βράχος άνοιξε από σεισμό και βρέθηκε ένα μικρό άγαλμα της Παναγίας. 
Το κάστρο της Κορώνης έχει να διηγηθεί το δικό του ρομαντικό θρύλο για την όμορφη βασιλοπούλα του, που για να μην πέσει στα χέρια των Τούρκων που με δόλο παραβίασαν την πύλη -έντυσαν κάποιον καλόγερο- έπεσε, καβάλα στο άλογό της, από τα τείχη στη θάλασσα. Σύμφωνα με τον θρύλο ο ανατολικός προμαχώνας από όπου γκρεμίστηκε έμεινε στοιχειωμένος. Γι´ αυτό και κάθε χρόνο την ημέρα της Αναλήψεως, επέτειο του θανάτου της, λίγο πριν ξημερώσει, οι ψαράδες άκουγαν φωνές και ουρλιαχτό στη ρίζα του κάστρου, Οι περισσότερο αλαφροΐσκιωτοι, νόμιζαν πως έβλεπαν και μια αρμάδα να αργοπλέει κοντά στα τείχη με ένα ρηγόπουλο στην πλώρη, τον

Πολλά ιστιοπλοϊκά

βενετσιάνο άρχοντα που επρόκειτο να την παντρευτεί αλλά καθυστέρησε να φθάσει. Κι άλλοι τέλος έβλεπαν να σχηματίζεται, ανάμεσα στις πρώτες αχτίνες του ήλιου, ένας φωτεινός κύκλος κι από μέσα να προβάλλει μια "πεντάμορφη νεράιδα" και να προχωράει προς τα πλοία. Η ηρωϊκή αντίσταση των κατοίκων εναντίον των Τούρκων το 1823 συνδέθηκε με την απελπισμένη προσπάθεια ενός πρωτοπαλλίκαρου της περιοχής που κατόρθωσε να σώσει τη φυλακισμένη μέσα στο κάστρο από τους Τούρκους αδελφή του. 
Σήμερα μέσα στο κάστρο δεν κατοικούν παρά ένα δυο οικογένειες σε σπίτια που έχουν ξανακτισθεί ή συντηρηθεί. Στα φοβερά τείχη του φυτρώνουν αγριόχορτα και φραγκοσυκιές, Στα πόδια του απλώνεται η μικρή πολιτεία με τα μονώροφα και διώροφα σπίτια της, εξαίρετα δείγματα της λαϊκής αρχιτεκτονικής. Τα πορτοπαράθυρα και οι τοίχοι τους είναι βαμμένα με έντονα χρώματα που έρχονται σε αντίθεση με την εικόνα του κάστρου, ιδιαίτερα τις ώρες του μεσημεριού που το φως του ήλιου γίνεται εκτυφλωτικό. 
Ψηλά από το πλάτωμα του κάστρου μπορεί να χαρεί κανείς την ομορφιά του Μεσσηνιακού κόλπου με τις κορφές των βουνών του Ταϋγέτου να αχνοφαίνονται στο βάθος. Αντικρίζοντας το από τη θάλασσα, έχει κανείς την εντύπωση πως μοιάζει με παλιά φρεγάτα που αργοπλέει στα νερά. 
Πηγή: Κάστρα της Πελοποννήσου

ΤΑ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΓΡΑΦΙΚΑ ΧΩΡΙΑ ΤΟΥ τ. ΔΗΜΟΥ ΕΙΡΑΣ

Σήμερα κρατάμε την υπόσχεσή μας και δημοσιεύουμε το δεύτερο μέρος, παρουσιάζοντας τα υπόλοιπα χωριά, τα πανέμορφα και γραφικά χωριά του πρώην Δημου Είρας που σήμερα διοικητικά υπάγονται στο Δήμο Οιχαλίας

Αυτά τα χωριά του πρώην Δήμου Είρας είναι πάρα πολύ γραφικάγραφικά, με λιγοστούς αλλά φιλόξενους κατοίκους.  Δεν είναι

Eποκούρειος Απόλλων

τυχαίο που διοργανώνονται εκδρομές και από την Αθήνα και από την Καλαμάτα για να επισκευθεί ο κόσμος αυτά τα γραφικά χωριά.               Στην προηγούμενη αναφορά μας, είχαμε παρουσιάσει τον Άγιο Σώστη και την πανέμορφη Αμπελιώνα.                                                       Σήμερα παρουσιάζουμε όλα τα υπόλοιπα χωριά. Απολαύστε την ομορφιά τους και τη γραφικότητά τους.                                             Κάτω από το χωριό Πέτρα βρίσκονται οι πηγές της Νέδας, του φανταστικού και μοναδικού θηλυκού ποταμού. Το χωριό Κακαλέτρι βρίσκεται κοντά στην ηρωική αρχαία Είρα. Η Μαρίνα αποτελεί ένα πανέμορφο χωριό ξεχασμένο στις πλαγιές της κοιλάδας της Νέδας. Στο χωριό Στάσιμο υπάρχουν λείψανα από οχυρώσεις της αρχαίας Είρας. Στο Σύρριζο (θα περιηγηθείτε στις ομορφίες του χωριού και θα επισκεφθείτε την επιβλητική εκκλησία του και το Ποτισώνα. Εδώ θα απολαύσετε σπιτκές

γεύσεις στη ταβέρνα του χωριού και το καφέ σας στη καφετέρια. Η διαμονή σας είναι εξασφαλισμένη στο χωριό Αμπελιώνα όπου υπάρχει ξενώνας. Πρόκειται για ένα πανέμορφο χωριό που πρέπει να επισκεφθείτε όπως επίσης και το χωριό Νέδα.
"Στα περισσότερα από τα χωριά του Δήμου Είρας "προσμένει" το ταξιδιώτη και από ένα καφενεδάκι. Μη παραλείψετε να σταθείτε για λίγο, θα διαπιστώσετε πως οι άνθρωποι αυτού του τόπου διατηρούν στα βάθη της ψυχής τους αισθήματα άγνωστα στο "σύγχρονο" άνθρωπο. Η φιλοξενία είναι ανάλογη σε μέγεθος με το μεγαλείο της φύσης που περικλείει αυτό το τόπο. 

Καλή σας περιήγηση !

Β΄ Μέρος

ΚΑΚΑΛΕΤΡΙ.                                                                    

Χωριό του τ. Δήμου Είρας, ενώ σήμερα, μετά το σχέδιο Καλλικράτης ο Δήμος Είρας υπήχθη στο Δήμο Οιχαλίας. Εκεί κοντά είναι το φαράγκι του ποταμού Νέδα που είναι το μοναδικό ποτάμι στην Ελλάδα που έχει θηλυκό

Γεφύρι στο Κακαλέτρι

όνομα. Η Νέδα πηγάζει από το όρος Λύκαιο, ανάμεσα στα χωριά Κακαλέτρι και Πέτρα της ορεινής Μεσσηνίας, πολύ κοντά στην Ανδρίτσαινα. Τα νερά της ακολουθούν μία διαδρομή φυσικού πλούτου 32 χιλιομέτρων και καταλήγουν στο Ιόνιο, στη θέση Ελαία, λίγο έξω από την Κυπαρισσία. 

ΜΑΡΙΝΑ. Η  Μαρίνα είναι ένα μικρό, πλην όμως  πανέμορφο  ξεχασμένο χωριουδάκι στις πλαγιές της κοιλάδας της Νέδας.   
 ΝΕΔΑ.                                                                                        

Η Νέδα Μεσσηνίας είναι χωριό της ορεινής Τριφυλίας του πρώην Δήμου Είρας και σημερινού Δήμου Οιχαλίας του Νομού Μεσσηνίας.

Το χωριό Νέδα

Ήταν έδρα του ομώνυμου Δημοτικού Διαμερίσματος και υπαγόταν διοικητικά στο Δήμο Είρας, ενώ σήμερα ανήκει στο Δήμο Οιχαλίας.        Η Νέδα είναι κτισμένη στη νοτιοδυτική παρυφή του Λυκαίου όρους σε υψόμετρο 790 μ. όπου και η Άνω Βρύση.                            

Το χωριό βρίσκεται κοντά στην Ανδρίτσαινα Ηλείας και στον Αρχαίο Ναό του Επικούριου Απόλλωνα. Παλιότερα το χωριό ονομαζόταν Μπέρεκλα, υποδηλώνοντας τη σλαβική καταγωγή των πρώτων κατοίκων του. Τη σημερινή του ονομασία την πήρε από τον ποταμό Νέδα, οι πηγές του οποίου βρίσκονται κοντά στο χωριό Πέτρα ενώ οι εκβολές του είναι στον Κυπαρισσιακό κόλπο. Στο ταξίδι τους τα νερά της Νέδας διανύουν διαδρομή 32 χιλιομέτρων. Ήταν έδρα ομωνύμου κοινότητας με δημοτικό σχολείο που λειτούργησε για πρώτη φορά το 1904. 

Μαζί με τα γύρω χωριά: Πέτρα, Αμπελιώνα, Άγιος Σώστης, Στάσιμο, Κακαλέτρι, Μαρίνα και Σκληρού, αποτελούν – θα λέγαμε – την κεφαλή του βορειότερου τμήματος του νομού Μεσσηνίας, όπως

Μικρός καταράχτης στη Νέδα

άλλωστε, φαίνεται και στο χάρτη, της Μεσσηνίας.
Τα χωριά αυτά – οκτώ στο σύνολό τους – ανήκαν αρχικά στο νομό Αρκαδίας, για να σχηματίσουν αργότερα τον Δήμο Είρας, και στη συνέχεια, αφού για ένα διάστημα υπήχθησαν στον Δήμο Ανδριτσαίνης, κατέληξαν στον Νομό Μεσσηνίας, όπου ανήκουν μέχρι σήμερα.

Το πότε ιδρύθηκε η Νέδα, (που η αρχική του ονομασία ήταν Μπέρεκλα, απο το όνομα του πρώτου κατοίκου της), αναφερόμεθα λεπτομερώς σε άλλο κεφάλαιο.Πάντως, σε Νέδα μετωνομάστηκε μάλλον αφότου υπήχθη η κοινότητα στον Νομό Μεσσηνίας, απο το όνομα του ομώνυμου ποταμού Νέδας, που πηγάζει κάπου στη περιοχή, και ειδικότερα, στο Κεραύσιον Όρος, κατα τον Παυσανία, που δεν είναι άλλο, παρα η νοτιοδυτική παρυφή του Λυκαίου.                                                                                               Ο ποταμός Νέδας πήρε την ονομασία αυτή απο το όνομα της νύμφης Νέδα (Παυσανίας 8-38,3), η οποία μαζί με τις άλλες νύμφες Αγνώ και Θεισόα είχαν αναθρέψει μικρό τον Δία, κατα την μυθολογία.                Απο το ΒΙΒΛΙΟ του Γ.Β. – Π.Η.Κ. σελ. 23

ΠΕΤΡΑ (ΔΕΛΓΑ).
Η Πέτρα (Τοπική Κοινότητα Πέτρας - Δημοτική Ενότητα ΕΙΡΑΣ), ανήκει στον δήμο ΟΙΧΑΛΙΑΣ της Περιφερειακής Ενότητας ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ που βρίσκεται στην Περιφέρεια Πελοποννήσου, σύμφωνα με τη διοικητική διαίρεση της Ελλάδας όπως διαμορφώθηκε με το πρόγραμμα “Καλλικράτης”.                                                                       

Η επίσημη ονομασία είναι “η Πέτρα”. Έδρα του δήμου είναι ο Μελιγαλάς και ανήκει στο γεωγραφικό διαμέρισμα Πελοποννήσου. Υψόμετρο: 804 μ.

ΣΚΛΗΡΟΥ                                                            

Ο Σκληρός , παλαιότερα του Σκληρού, είναι χωριό της Μεσσηνίας της πρώην επαρχίας Ολυμπίας, χτισμένο στα Βόρεια του νομού στους πρόποδες του Λυκαίου Όρους στα 899 μ. υψόμετρο. Απέχει 12 χιλιόμετρα από την Ανδρίτσαινα, κι ένα χιλιόμετρο από τον ναό του επικούρειου Απόλλωνος. Στην περιφέρεια του περνά ο ποταμός Νέδα που αποτελεί το φυσικό σύνορο της Ηλείας μεταξύ και Μεσσηνίας, και εκεί βρίσκεται και ο αρχαίος Ναός του Επικούρειου

ΣΚΛΗΡΟΥ. Καφενεδάκι - πλατεία

Απόλλωνα. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 36 κατοίκους.                                                                                             Στο Σκληρό υπάρχει ως πνευματικό κέντρο το παλιό δημοτικό σχολείο.Ο δρόμος για το Σκληρού ανοίχτηκε το 1960-62, μέχρι τότε η "συγκοινωνία γινόταν με γαϊδουράκια ή κάρα.                               

Στην αρχαιότητα η περιοχή του χωριού ανήκε στην αρχαία Αρκαδία και την πόλη της Φιγαλίας. Το χωριό ιδρύθηκε αρχικά το 900-950 μ.Χ. από κατοίκους των γύρω συνοικισμών. Έπειτα από λίγα χρόνια η περιοχή δόθηκε προσωπικό φέουδο ("Πρόνοια") στο Ρωμανό Σκληρό γιο του βυζαντινού άρχοντα Βάρδα Σκληρού όπου εγκαταστάθηκε εδώ με την οικογένειά του. Ο Ρωμανός είχε παντρευτεί την ονομαζόμενη "Σκλήραινα" αδελφή του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Θ΄ του μονομάχου. Από το όνομα του Ρωμανού ονομάστηκε και το χωριό «Σκληρού»                                                                  Επί Φραγκοκρατίας η περιοχή του χωριού πιθανότατα ανήκε στην Βαρωνία της Καρύταινας ή βρισκόταν στα όρια της. Πολύ κοντά βρισκόταν το Κάστρο της Αγίας Ελένης που στην πολιορκία του πήραν μέρος κάτοικοι του Σκληρού στον στρατό του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, ήδη είχαν ξεσηκωθεί κατά των Φράγκων και είχαν ζητήσει την βοήθεια του. Έπειτα ποιλόρκησαν το Κάστρο της Ζακούκας όπου το κατέλαβαν και αυτό, στην συνέχεια πολιόρκησαν το Κάστρο στο Διακόφτι χωρίς επιτυχία όπου διαλύθηκε και ο Βυζαντινός στρατός.                                                               

Επί Α΄ και Β΄ Τουρκοκρατίας στην περιοχή έδρασαν οι Σκληραίοι αρματολοί Μπελίτσης Τάγαρης, Νικολός Μποζινάκης και Γιάννης Θιακός, οι δύο τελευταίοι συνεργάζονταν με τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη. Πάρεδρος του χωριού κατά την Β΄ Τουρκοκρατία αναφέρεται ο Αναστάσιος Σταθάς. Δημοτικό τραγούδι αναφέρει τους κλέφτες Τασούλη και Αγγελή από τα Σουλιμά που έδρασαν στην περιοχή, υπαρκτά πρόσωπα, που κυνηγήθηκαν από τον Οθωμανό φεουδάρχη Αλή Τσεκούρα γαμπρός του Αλή Φαρμάκη. Το 1812 οι Σκληραίοι προσπάθησαν να εμποδίσουν Γάλλους αρχαιοκάπηλους να πάρουν γλυπτά από τον ναό του Απόλλωνα αλλά οι Οθωμανοί συνεργάτες τους τους εμπόδισαν και έδωσαν μάχη την οποία έχασαν οι Σκληραίοι. Για αντίποινα άλλη μέρα κτύπησαν ένα Οθωμανικό απόσπασμα όπου τους φόνευσαν όλους.     Το 1821 οι κάτοικοι του χωριού πήραν μέρος στον απελευθερωτικό αγώνα, ο Νικολός Μποζινάκης σε συγκέντρωση στην Ανδρίτσαινα εκλέχτηκε αρχηγός τους αλλά αρνήθηκε την θέση.                                                           

Από το 2009 στα όρια του Σκληρού ανήκει και ο ναός του επικούρειου Απόλλωνος.      

ΣΤΑΣΙΜΟ.  Στο χωριό Στάσιμο υπάρχουν λείψανα από οχυρώσεις της αρχαίας Είρας.
ΣΥΡΡΙΖΟ -                                                                                                    

Το Σύρριζο  είναι ένα πανέμορφο και γραφικό χωριό  της ορεινής Οιχαλίας  που Διοικητικά υπαγόταν στο Δήμο Είρας. Οι  μόνιμοι

Σύρριζο

κάτοικοι  του δεν ξεπερνούν τους 20. Τα καλοκαίρια το χωριό αποκτά ζωή, με τους παραπάνω από 100  που έρχονται στο χωριό ως  παραθεριστές.                                                     

Το χωριό χτισμένο σύρριζα στους πρόποδες του βουνού «Τετράζιο». Αυτός ήταν και ο λόγος που το χωριό πήρε το όνομα Σύρριζο.  Το Σύρριζο είναι επάνω στον επαρχιακό δρόμο που συνδέει το Διαβολίτσι με την Ανδρίτσαινα.                                                                         

Όσοι επισκέπτονται το Σύρριζο για να πάνε στον Επικούρειο Απόλλωνα και το Φαράγγι της Νέδας, σταματούν στο χωριό, ξεκουράζονται στα καφενεία και στα παραδοσιακά ταβερνάκια, απολαμβάνοντας τα πλατάνια, τις καρυδιές και τις μηλιές που είναι

Σύρριζο

πολλές και δίνουν μια ξεχωριστή φυσική ομορφιά στο χωριό, απολαμβάνοντας είτε το καφεδάκι της, είτε τις παραδοσιακές γεύσεις που προσφέρουν τα ταβερνάκια του χωριού.                                                                                                 Στο Σύρριζο θα περιηγηθείτε στις ομορφιές του χωριού και θα επισκεφθείτε την επιβλητική εκκλησία του και το Ποτισώνα. Εδώ θα απολαύσετε σπιτικές γεύσεις στη ταβέρνα του χωριού και το καφέ σας στη καφετέρια. 
           Επισκευθείτε και απολαύστε την ομορφιά και τη 

           γραφικότητα των ορεινών χωριών του πρώην 

           Δήμου Είρας, του σημερινού Δήμου Οιχαλίας !

ΑΠΙΣΤΕΥΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΟΜΟΡΦΙΑ, ΣΤΑ ΟΡΕΙΝΑ ΧΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΙΡΑΣ (Α΄ μέρος)

Οι φυσικές ομορφιές της Μεσσηνίας δεν περιορίζονται μόνο στις πανέμορφες και εκπληκτικές παραλίες της, φυσικές ομορφιές υπάρχουν και σε πολλά άλλα σημεία της Μεσσηνίας.                                                                                             

Καταράχτης στη Νέδα

Στη βορειότερη περιοχή της Μεσσηνίας, εκεί που συναντώνται 3 νομοί της Πελοποννήσου, εκτός της Μεσσηνίας, εκεί συναντά και η Αρκαδία, αλλά και την Ηλεία. Σ’ αυτό το «τριεθνές» της Πελοποννήσου, μέχρι το 2010 υπήρχε ο Δήμος Είρας. Ένας Δήμος που είχε περί τα 8 χωριά, ορεινά χωριά, το ένα καλύτερο από το άλλο σε φυσική ομορφιά. Εκεί είναι το εκπληκτικό ποτάμι της Νέδας, εκεί και το «θαύμα της αρχαιότητας» ο ναός του Επικούρειου Απόλλωνα, ο οποίος κατασκευάστηκε από τους Αρχιτέκτονες του Παρθενώνα, Ικτίνο και Καλλικράτη.   Αυτή την απίστευτη βορειότερη γωνιά της Μεσσηνίας, θα γνωρίσουμε στο σημερινό μας αφιέρωμα.             
Όταν Φύγαμε από την Καλαμάτα, με προορισμό τα χωριά της Είρας, φτάσαμε στην Τσακώνα, στρίψαμε αριστερά στο δρόμο Τσακώνας – Καλό Νερό. Στη διαδρομή μας συναντήσαμε  το Δώριο που είναι δεξιά μας. 
Ήδη έχουμε φτάσει στο Δήμο Οιχαλίας, στον οποίο σήμερα υπάγεται Διοικητικά ο τέως Δήμος Είρας, συγκεκριμένα στο Δώριο. Αφού περάσαμε το Δώριο, φτάσαμε στο Ψάρι, το Σύρριζο και το Στάσιμο και αμέσως μετά φτάνουμε στο χωριό  Κακαλέτρι.                                                                            

Επικούρειος Απόλλων

Στο σημείο αυτό υπάρχει μια παράκαμψη που  μας οδηγεί στο χωριουδάκι με το όνομα  Μαρίνα. Λίγο πιο πέρα, συναντάμε  τη διασταύρωση με το επαρχιακό δρόμο, που οδηγεί στο Κακαλέτρι. Εκεί αρχίζουμε να απολαμβάνουμε  το εκπληκτικό  ποτάμι της  Νέδας.  Εκεί έκπληκτοι από τη φυσικά ομορφιά σταθήκαμε να  θαυμάσουμε τη Νέδα όπου θα εκπλαγείτε από την απίστευτη φυσικά ομορφιά του.                                                 

Από το Κακαλέτρι παίρνουμε τον δρόμο για τα χωριά Πέτρα και Νέδα. Η διαδρομή είναι για ένα διάστημα δίπλα ακριβώς στο ποτάμι.
Φτάνοντας στο χωριό Πέτρα και λίγο πριν μπούμε μέσα, στα δεξιά μας υπάρχει ένα εκκλησάκι και γύρω από αυτό να αναβλύζουν νερά. Έχουμε φτάσει στις πηγές της Νέδας. Ο ποταμός Νέδα είναι από τα λίγα ποτάμια που προσφέρουν ένα τόσο

Ο "Παθενώνας" της Μεσσηνίας 

παρθένο τοπίο μακριά από οποιαδήποτε ανθρώπινη παρέμβαση. Είναι επίσης και το μοναδικό ελληνικό ποτάμι με θηλυκό όνομα, το οποίο οφείλει στη νύμφη Νέδα, θεότητα των νερών. Η Νέδα κατά τη Μυθολογία μαζί με τις νύμφες Θεισόα και την Αγνώ έλουσαν τον μικρό Δία.
Η Νέδα από τις πηγές της στο χωριό Πέτρα, διανύοντας μια διαδρομή 32 χιλιομέτρων, που αποτελεί φυσικό σύνορο των νομών Ηλείας και Μεσσηνίας, εκβάλλει στο Ιόνιο στο χωριό Ελαία, λίγο έξω από την Κυπαρισσία.
Ο ποταμός σε ένα μεγάλο μήκος της πορείας του διασχίζει ένα στενό φαράγγι απαράμιλλου φυσικού κάλους με κατάφυτες πλαγιές και μικρούς καταρράκτες.                                                                                                            

Κάθε χρόνο τον Αύγουστο, τοπικοί φορείς και φυσιολατρικοί όμιλοι οργανώνουν διήμερη πεζοπορία στην κοίτη της Νέδας. Ξεκινούν από τις πηγές της, στην Πέτρα, συνεχίζουν στο Κακαλέτρι και τη Μαρίνα, φτάνουν στα Πλατάνια και από εκεί στο Στόμιο, αφού περάσουν από τη χαράδρα της Φιγαλίας και ολοκληρώσουν την πεζοπορία φτάνοντας στις εκβολές, μετά από διαδρομή 15 χλμ.                                                                                                     Για να πάμε όμως προς το άλλο χωριό την Αμπελιώνα, πρέπει να πάμε στο

Αυτό είναι ένα ακόμη θαύμα, αλλά του
Χριστιανισμού, η Αγ. Θεοδώρα

χωριό Μέλπεια, Άνω Μέλπεια και ο δρόμος μας οδηγεί προς την Αμπελιώνα, που επίσης είναι ένα πανέμορφο χωριό, για το οποίο αναφερόμαστε παρά κάτω.                                                                             Όταν θα πάτε να είστε εφοδιασμένοι με Μαγιό, αθλητικά παπούτσια απαραίτητα, και ... καλή διάσχιση !!!

Ας δούμε πιο αναλυτικά όλα τα χωρά του τ. Δήμου Είρας, αφού προηγουμένως σας ενημερώσουμε ότι το αφιέρωμα αυτό θα γίνει σε δύο «δόσεις». Η πρώτη σήμερα και η δεύτερη την Κυριακή 8 Νοεμβρίου.

ΑΓΙΟΣ ΣΩΣΤΗΣ                                                                                         

Ο Άγιος Σώστης γεωγραφικά βρίσκεται στα σύνορα των νομών Μεσσηνίας, Ηλείας και Μεσσηνίας και έχει ύψος 850 μ. στο γεφύρι και 900 μ. στο πάνω χωριό. Η ιστορία του Αγίου Σώστη είναι συνυφασμένη με την ιστορική περιοχή της Γόρενας - που οι αρχαιολόγοι υποστηρίζουν ότι

Ο Αγιος Σώστης, χωριό πνιγμένο στο πράσινο.

πρόκειται για την Παρασσιακή πόλη Λυκόα η οποία βρίσκεται στη βορειοδυτική πλευρά του Λυκαίου όρους καθώς και με τον οικισμό Τσουράκι (τουρκική ονομασία για τη μικρή καλύβα). Ο Άγιος Σώστης είναι γνωστός για την εκκλησία του Αη-Γιάννη. Στη θέση όπου βρίσκεται σήμερα η εκκλησία, υπήρχε κάποτε ένα βυζαντινό μοναστήρι το οποίο διέλυσαν οι Φράγκοι το 1300 και ερειπώθηκε. Κατόπιν ενός οράματος του Αγιοσωστήτη Γιάννη Κωνσταντόπουλου, ξεκίνησαν ανασκαφές και βρέθηκαν 60 κελλιά, μία χρυσή λαβίδα, ένα δισκοπότηρο και ένας πώρινος σταυρός. Τα γειτονικά χωριά συνέδραμαν στην ανέγερση της σημερινής εκκλησίας και ίδρυσαν το πανηγύρι που γίνεται κάθε χρόνο στις 29 Αυγούστου με μεγάλη προσέλευση από τα γύρω χωριά. Το χωριό πήρε την ονομασία του από τη σωστική επέμβαση του Αγίου.                                                       

Ένα άλλο νεωτεριστικό ιστορικό στοιχείο του χωριού είναι ο ημιτελής ναός

Η εκκλησία του Αη Γιάννη στον Άγ. Σώστη.

βυζαντινού ρυθμού της Αγίας Τριάδος στο κέντρο του χωριού.

Η ανέγερσή του ξεκίνησε με χρήματα που έστειλαν οι μετανάστες από την Αμερική αλλά έμεινε ημιτελής όταν μετά την Αμερικάνικη κρίση του 1929 σταμάτησε η χρηματοδότησή του.  Στο Σύρριζο (θα περιηγηθείτε στις ομορφιές του χωριού και θα επισκεφθείτε την επιβλητική εκκλησία του και το Ποτισώνα. Εδώ θα απολαύσετε σπιτικές γεύσεις στη ταβέρνα του χωριού και το καφέ σας στη καφετέρια.

                                                                                          ΑΜΠΕΛΙΩΝΑ                                                                                         Η Αμπελιώνα είναι ορεινό χωριό της ορεινής Τριφυλίας. Για να πάμε στην Αμπελιώνα πρέπει να φτάσουμε στη Μεγαλόπολη και μέσω της Μαραθούσας κατευθυνόμαστε στο όρος Λύκαιο, για να καταλήξουμε στα χωριά τους τέως Δήμου Είρας που σήμερα έχει υπαχθεί στο Δήμο

Η Αμπελιώνα

Οιχαλίας, του Ν. Μεσσηνίας. Από εκεί θα περάσουμε τη Νέδα και σε απόσταση 29 χιλιομέτρων από τη Μεγαλόπολη φτάνουμε στην Αμπελιώνα, που βρίσκεται σε υψόμετρο 840 μ. Το χωριό που περιβάλλεται από απίστευτη φύση, αναστήθηκε με προσωπικές δαπάνες της οικογένειας Αγγελόπουλου.                                                               Η αισθητική αναβάθμισε, άγγιξε τα πάντα, τα καλντερίμια, τις ξερολιθιές, τα πεζούλια, τις πέτρινες κρήνες (τρανή βρύση που τρέχει πεντακάθαρο νερό), τους φανοστάτες, τις ανακαινισμένες σκεπές των σπιτιών, ξαναζωντάνεψε το μαγαζάκι του Σπύρου (γράφουμε πιο κάτω), επίσης πλακοστρώθηκε το μονοπάτι που οδηγεί στην ιστορική βρύση Τριτσέλη (χώρος αναψυχής με πηγές και πλατάνια), το δρόμο που οδηγεί μέσα από τις πυκνές καστανιές στο χωριό Αμπελιώνα.                                                      

Miα άποψη της Αμπελιώνας

 Επίκεντρο είναι το προστατευόμενο μοναδικό   Καστανόδασος που σώθηκε και αναγεννήθηκε . Με μία βόλτα στο δάσος ηρεμείς αυτόματα και ξεχνάς την Αθήνα ή τα άλλα αστικά κέντρα, τις έγνοιες και το καυσαέριο. Το χωριό καθαυτό είναι εξαιρετικά φροντισμένο, με όμορφα σπίτια, καινούριους δρόμους, μέχρι και Κέντρο Υγείας με 2 μόνιμους γιατρούς. Βασικό σημείο συνάντησης στο χωριό είναι το Μαγαζάκι του Σπύρου, που είναι καφενείο, ταβερνάκι, παντοπωλείο και γενικώς στέκι, όλα σε ένα. Στην ευρύτερη περιοχή συναντά κανείς τον ποταμό Νέδα που είναι ο μοναδικός ποταμός με θηλυκό όνομα.  Στην εισοδο του χωριού υπάρχει ένας ωραίος χώρος   αναψυχής με γήπεδο μπάσκετ και πισίνα. Στην πλατεία Ιερέα Ιωάννου Δημόπουλου Παπαγγελόπουλου ή Παπαγιάννη θα δειτε το καλοδιατηρημένο πέτρινο σχολείο. Στην Αμπελιώνα μοιάζει να συντελείται ένα μικρό θαύμα, και η αναγέννησή της μου θυμίζει σε πολλά –τηρουμένων των αναλογιών– την περίπτωση του Νυμφαίου στη Φλώρινα. Και τα δύο χωριά αναγεννήθηκαν όχι από ένα οργανωμένο σχέδιο της Πολιτείας, αλλά από το προσωπικό μεράκι και στοίχημα κάποιων ρομαντικών.   

Κοντά στην Αμπελιώνα βρίσκεται ένα υπέροχο καστανόδασος με ωραίες

Αναβαθμισμένο καλντερίμι στο δάσος

διαδρομές και τρεχούμενα νερά. Το πνευματικό κέντρο της Αμπελιώνας διαθέτει την Παπανδρεοπούλειο βιβλιοθηκη και σύντομα οι επισκέπτες του χωριού θα μπορούν να μένουν στον παραδοσιακό ξενώνα. Εκτός από το πανηγύρι του Αγιου Ιακώβoυ και το Ψυχούδι (τοπικό έθιμο του ψυχοσάββατου), στο χωριό γιορτάζουν και για τα πολλά κάστανα της περιοxnς, σε ξεχωριστη εκδήλωση που γίvεται την τελευταια Kυριακη του Οκτώβρη. Οι σινεφίλ επισκέπτες θα ενθουσιαστούν, βέβαια, όταν μάθουν ότι n Αμπελιώνα είναι n πατρίδα του βραβευμένου Έλλnνα σκηνοθέτη αείμνηστου Θόδωρου Αγγελόπουλου.                                                    

Ο αδελφός του αείμνηστου Θόδωρου Αγγελόπουλου, Νίκος και τα παιδιά του, της μεγάλης Ξενοδοχειακής εταιρίας ALDEMAR,  που με δική τους φροντίδα και δαπάνες, έκαναν όλη αυτή την ανακαίνιση του χωριού , πήραν το παλιό σχολείο του χωριού που ήταν δωρεά του Ανδρέα Συγγρού

Κάστανα από το καστανόδασος της Αμπελιώνας

και δημιούργησαν ένα Ξενώνα πολυτελείας το ΕΠΟΧΕΣ που είναι το καμάρι της Αμπελιώνας και που την έκανε ένα ξεχωριστό τουριστικό προορισμό για όλες τις εποχές.

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΠΟΤΑΜΟΣ ΝΕΔΑ. Η Νέδα είναι το μοναδικό θηλυκό ποτάμι της Ελλάδας και αποτελεί το φυσικό όριο των νομών Ηλείας και Μεσσηνίας. Πηγάζει από το όρος Λύκαιο, ανάμεσα στα χωριά Κακαλέτρι και Πέτρα στα ορεινά της Μεσσηνίας, πολύ κοντά στην Ανδρίτσαινα. Τα νερά της, ύστερα από 32 χιλιόμετρα φυσικής ομορφιάς, συναντούν το Ιόνιο στη θέση Ελαία, λίγο έξω από την Κυπαρισσία.                                                      

Σύμφωνα με το μύθο, όταν η Ρέα γέννησε το Δία, τον έδωσε στη νύμφη

Ο Ξενώνας Εποχές στην Αμπελιώνα

Νέδα,  θεότητα των νερών, για να τον προστατέψει από τον άνδρα της Κρόνο. Εκείνη θήλασε το βρέφος μαζί με τις νύμφες Θεισόα και Αγνώ, το έλουσε και το έπλυνε στο κεφαλάρι στο Λύκαιο, που αργότερα έγινε το θρυλικό ποτάμι που πήρε το όνομά της. Επίσης, σύμφωνα με η μυθολογία, με τη Νέδα συνδέονται η Δήμητρα, η Περσεφόνη και ο Πλούτωνας. (Σήμερα, στα μικρά χωριουδάκια της περιοχής βλέπουμε τα ονόματα αυτά.)

Ο Παυσανίας το 2ο αι. μ.Χ. περιέγραψε το ναό της Δήμητρας στις όχθες της Νέδας, ενώ, όπως υποστήριζε, η Νέδα ήταν η πρώτη σε «μαιάνδρους» μετά τον Μαίανδρο ποταμό. Σημαντικοί είναι και οι αρχαιολογικοί χώροι που υπάρχουν εκεί. Στην κορυφή του Λυκαίου, λατρεύονταν ο Δίας, ενώ εκεί βρίσκεται και η Λυκόσουρα, την οποία ο

Το μαγαζάκι - μεζεδοπωλείο του
κυρ Σπύρου. Μπορείτς να φάτε
τους ωραιότερους μεζέδες

Ησίοδος θεωρούσε «την πρώτη πόλη της ανθρωπότητας». Στα χωριά  Βάστα και Άνω Μέλπεια βρίσκεται η Αγία Θεοδώρα, το πανέμορφο και ξακουστό ξωκλήσι με τα 17 δένδρα στη σκέπη της.

Το φαράγγι της Νέδας, το οποίο διασχίζει κι ο ομώνυμος ποταμός, αποτελεί μια σπάνια και συνάμα ανεξερεύνητη μέχρι πρόσφατα γωνιά της Ελληνικής φύσης. Οι συνεχείς εναλλαγές του τοπίου, η πλούσια  βλάστηση, οι τεράστιες ποταμίσιες πέτρες μέσα στα ανοιχτοπράσινα νερά κι οι επιβλητικοί βράχοι, κάνουν το πέρασμά της αληθινή πρόκληση, αλλά και απόλαυση για τον επισκέπτη Το φαράγγι γίνεται προσπελάσιμο κατά τους καλοκαιρινούς μήνες ενώ την ομορφιά του τοπίου συνθέτουν ελαιώνες, συκιές, πλατάνια, αγριοβελανιδιές και πουρνάρια. Σε διάφορα σημεία της πορείας υπάρχουν συνολικά τρεις καταρράκτες που καταλήγουν σε μικρές κολυμπήθρες. Σε μια πλαγιά βρίσκεται το εκκλησάκι της Παναγιάς και λίγο πιο πάνω η εσοχή, όπου σύμφωνα με την παράδοση βρέθηκε η θαυματουργή εικόνα. Λίγο πιο κάτω βρίσκεται το Στόμιο (λίγα χιλιόμετρα ανατολικά από το Στόμιο βρίσκεται η Φιγαλεία) μια μεγάλη σπηλιά μοναδικής ομορφιάς, απ'

Χώρος ξεκούρασης στο καστανόδασος της Αμπελιώνας

όπου περνούν τα νερά του ποταμού, μέχρι να καταλήξουν στον παραπόταμο Πάμισσο, στην περιοχή Λεμονιά. Η σήραγγα του Στομίου έχει δυο επίπεδα, εκείνο που βρίσκεται στο ύψος της κοίτης και ένα άλλο, πιο ψηλά, που φαντάζει σαν υπερώο, όπου βρισκόταν η παλιά κοίτη, ενώ έχει τη μορφή σπηλαίου με χαμηλή θερμοκρασία εξαιτίας των νερών των πηγών που τρέχουν από τον ουρανό της σήραγγας και αποτελεί κατοικητήριο χιλιάδων αγριοπερίστερων και νυχτερίδων. Πριν την είσοδο του Στομίου και σε απόσταση 150μ. από την κοίτη της Νέδας, γκρεμίζονται τ' αφρισμένα νερά του περίφημου καταρράκτη της Φιγαλίας ύψους 50 μ., που ξεπροβάλλει από ένα εντυπωσιακό φαράγγι το οποίο ορίζεται από θεόρατους σαν κρεμαστούς βράχους, που λογχίζουν αγέρωχα τον ουρανό.

Δεξιά και αριστερά υψώνονται κατάφυτοι λόφοι και βουνά παραφυάδες του Λυκείου, των Νομίων και του Κωτίλου, ενώ 30 περίπου πηγές και κεφαλάρια αναβλύζουν και εμπλουτίζουν το ποτάμι με κρυστάλλινα νερά, δίνοντας, παλαιότερα, κίνηση σε αρκετούς νερόμυλους, που βρίσκονται ακόμη και σήμερα ερειπωμένοι στις όχθες της Νέδας. Το βάδισμα στην

Η Νέδα

κοίτη είναι επώδυνο και επικίνδυνο από την ολισθηρότητα των βρύων πάνω στις πέτρες, το εκτεταμένο πυκνό σύδεντρο και την έλλειψη μονοπατιού, ενώ σε αρκετά σημεία είναι αναγκαία και η κολύμβηση αφού στο ποτάμι έχουν σχηματιστεί βαθιές λίμνες.

Ο πεζοπόρος έχει τη δυνατότητα να επιλέξει δύο βασικές διαδρομές συγκλονιστικού φυσικού κάλλους. Η πρώτη πρόσβαση είναι από την παραλιακή εθνική οδό Πύργου - Κυπαρισσίας. Στο Θολό στρίβουμε ανατολικά προς Λέπρεο και Νέα Φιγαλεία. Στα 7,5 χμ φάνουμε στο Λέπρεο και από κει σε άλλα 6 χμ στη Νέα Φιγαλεία. Κατόπιν περνάμε στα Πετράλωνα και σε απότομη πλαγιά όπου φαίνεται από ψηλά η κοιλάδα της Νέδας. Συνεχίζουμε στα Περιβόλια, και δεξιά στη Φιγαλεία. (Από κεί μπορεί να επισκεφθεί κανείς τον αρχαιολογικό χώρο της αρχαίας Φιγαλείας.) Από τα Περιβόλια δυτικά προς το Δραγώγι και μετά βρισκόμαστε μπροστά από τον Ναό του Επικούριου Απόλλωνα. Συνεχίζουμε βόρεια και φθάνουμε στο κρυμμένο χωριό Σκληρού όπου υπάρχει μικρός ξενώνας, και η όμορφη πέτρινη εκκλησία του Αγ. Γεωργίου. Συνεχίζουμε ανατολικά για τον Άγιο Σώστη με την δροσερή πλατεία του Άγ. Γιάννη όπου γίνεται μεγάλο πανηγύρι στις 29 Αυγούστου. Επιστρέφουμε στον κεντρικό δρόμο και κινούμαστε δυτικά προς το χωριό Αμπελιώνα με τις καστανιές και τα πολλά νερά. Μετά το χωριό στρίβουμε αριστερά πρός το χωριό Νέδα ή δεξιά προς το χωριό Πέτρα που είναι στην καρδιά της Νέδας. Βαδίζοντας από την πλευρά της Ηλείας παράλληλα με το ποτάμι και ύστερα από 1 ½  περίπου ώρα διαδρομής μέσα σε ένα άγριο πευκοδάσος φτάνει στα νερά του Ιονίου, στη θέση Πρασιδάκι. Η άλλη πρόσβαση είναι από τον κεντρικό δρόμο Καλαμάτας - Κυπαρισσίας. Έξοδος στο Δώριο και ακολουθούμε την διαδρομή στα χωριά της Άνω Μεσσηνίας Ψάρι, Σύριζο, Στάσιμο, Κακαλέτρι, Νέδα. Αντίστοιχα από την πλευρά της Μεσσηνίας καταλήγει στην Ελαία, αφού περάσει από τα χωριά Καρυές και Φόνισσα.

Κάθε χρόνο τον Αύγουστο, τοπικοί φορείς και φυσιολατρικοί όμιλοι οργανώνουν διήμερη πεζοπορία στην κοίτη της Νέδας.

Δείτε το επίσης ενδιαφέρον Β΄ μέρος του αφιερώματος την Κυριακή 8 Νοεμβρίου.